Podaci koje donose Međunarodna organizacija rada i Svjetska zdravstvena organizacija pokazuju da uticaj toksičnog radnog okruženja na zdravlje i ekonomiju daleko prevazilazi uobičajene priče o „lošem poslu“ ili nezadovoljstvu zaposlenih.
Ono što se godinama posmatralo kroz fluktuaciju radne snage i reputaciju poslodavaca danas dobija mnogo ozbiljniju dimenziju – mjeri se u stotinama hiljada izgubljenih života i ogromnim ekonomskim gubicima.
Prekomjeran obim posla, visok nivo stresa i loša radna kultura odavno su povezani sa nezadovoljstvom zaposlenih i čestim promjenama posla. Međutim, najnoviji podaci pokazuju da posljedice ovih faktora nijesu samo organizacione, već i ozbiljan zdravstveni problem.
Psihosocijalni rizici na radnom mjestu – poput hroničnog stresa, mobinga i nesigurnosti zaposlenja – povezani su sa više od 800.000 prijevremenih smrti godišnje širom svijeta.
Najčešće zdravstvene posljedice odnose se na kardiovaskularne bolesti i mentalne poremećaje, uključujući i samoubistva. Zbog toga se sve češće upozorava da ono što počinje kao nezadovoljstvo poslom može prerasti u ozbiljan javnozdravstveni izazov.
Dodatni problem predstavljaju loše organizovan rad, stalni pritisak da se zadaci završavaju u sve kraćim rokovima i produžavanje radnog vremena, što je u mnogim industrijama postalo gotovo standard.
Ovakvi trendovi nijesu ograničeni na pojedine države. Globalizacija i tehnološki razvoj učinili su radne procese veoma sličnim širom svijeta.
Digitalizacija, rad na daljinu i sve veća upotreba vještačke inteligencije dodatno mijenjaju način rada – često povećavajući postojeće pritiske ili stvarajući nove izvore stresa. Kao rezultat toga, obrasci izgaranja na poslu postaju sve sličniji na različitim tržištima.
Ekonomske posljedice su jednako ozbiljne. Procjenjuje se da se svake godine izgubi oko 45 miliona godina zdravog života zbog bolesti, invaliditeta i prijevremenih smrti povezanih sa radnim uslovima.
Ovaj gubitak direktno utiče na globalnu ekonomiju kroz smanjenu produktivnost, što predstavlja pad od oko 1,3 do 1,6 odsto svjetskog BDP-a – odnosno gubitke koji se mjere bilionima dolara.
Za kompanije to znači da toksično radno okruženje više nije samo pitanje reputacije ili HR politike, već konkretan finansijski rizik. Troškovi bolovanja, smanjene produktivnosti i odlaska zaposlenih postaju sve veći.
Zbog toga se sve više pažnje posvećuje rješenjima. Prvi korak je realna procjena stanja u organizaciji, posebno kada su u pitanju međuljudski odnosi i način upravljanja.
Analiza bi trebalo da obuhvati tri ključna segmenta: prirodu posla i jasnoću zadataka, način upravljanja zaposlenima – uključujući autonomiju i podršku – kao i organizacione politike koje oblikuju svakodnevno radno iskustvo.
Sve više istraživanja pokazuje da ulaganje u psihološku bezbjednost zaposlenih donosi konkretne ekonomske koristi. Kompanije koje smanjuju stres i unapređuju radne uslove ostvaruju veću produktivnost, manju fluktuaciju zaposlenih i stabilnije poslovanje.
Drugim riječima, zdravo radno okruženje postaje važna konkurentska prednost, a ne samo pitanje društvene odgovornosti.
Istovremeno, rastući uticaj vještačke inteligencije otvara nova pitanja. Dok s jedne strane AI može pomoći u optimizaciji rada i smanjenju opterećenja zaposlenih, s druge strane njegova nekontrolisana upotreba može povećati pritisak i nadzor.
Zbog toga se očekuje da će u narednom periodu biti definisani novi profesionalni i regulatorni standardi – uključujući veću transparentnost u korišćenju tehnologije, jasnije granice u upravljanju zaposlenima i redefinisanje radnih normi.
Danas više nema dileme da toksično radno okruženje ima ozbiljne posljedice. Ključno pitanje za kompanije i ekonomije jeste koliko su spremne da ih riješe prije nego što postanu trajne i nepovratne.
Izvor: Adria
Foto: Shutterstock
