Vlada je predložila izmjene i dopune Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorizma kojima se predviđaju šira ovlašćenja nadležnih institucija, direktan elektronski pristup registrima računa i sefova, kao i obavezno evidentiranje svakog pristupa tim podacima.
Jedna od ključnih novina odnosi se na organizacionu jedinicu policije zaduženu za poslove Nacionalne kancelarije za povraćaj imovine, koja bi mogla neposredno i bez odlaganja, elektronskim putem, da pristupa i pretražuje podatke iz registara računa i sefova.
Takav pristup koristio bi se kada je potreban za sprečavanje ili otkrivanje teških krivičnih djela, sprovođenje izviđaja i istrage, krivično gonjenje, kao i identifikovanje, praćenje i zamrzavanje imovine povezane sa istragama.
„Organizaciona jedinica policije nadležna za poslove Nacionalne kancelarije za povraćaj imovine Crne Gore određena zakonom kojim se uređuje oduzimanje imovinske koristi stečene kriminalnom djelatnošću, nadležni je organ ovlašćen da, neposredno i bez odlaganja, elektronskim putem pristupa i pretražuje podatke“, navodi se u Predlogu zakona.
Izmjenama se preciznije definiše i sadržaj registara računa i sefova koje vodi Centralna banka Crne Gore. U njima bi se nalazili podaci o imaocu računa, ovlašćenim licima, stvarnom vlasniku, broju računa, banci, datumima otvaranja i zatvaranja računa, kao i podaci o zakupcima sefova i periodu njihovog zakupa.
Podaci o stvarnom vlasniku bili bi povezani sa informacijama iz Registra stvarnih vlasnika.
Registri ne bi bili javno dostupni, a na njihovu obradu, zaštitu i čuvanje primjenjivala bi se pravila o bankarskoj tajni i zaštiti podataka o ličnosti. Izuzetak bi predstavljali određeni podaci o transakcionim računima pravnih lica i preduzetnika koji su javni u skladu sa propisima o platnom prometu.
Posebna novina jeste automatsko evidentiranje svakog pristupa i pretraživanja podataka iz registara. Evidencija bi sadržala oznaku predmeta, datum i vrijeme pristupa, vrstu podatka korišćenog za pretragu, organ koji je izvršio pristup i jedinstvenu oznaku službenika.
„Evidencija se čuva pet godina, osim kada je potrebna za postupak nadzora koji je u toku“, navodi se u Predlogu.
Takva evidencija mogla bi se koristiti isključivo za nadzor zaštite ličnih podataka, provjeru dozvoljenosti pristupa i zakonitosti obrade, kao i bezbjednosti podataka.
Predloženim izmjenama proširuje se i okvir u kojem Finansijsko-obavještajna jedinica može prikupljati i analizirati podatke, informacije i dokumentaciju. To bi bilo moguće na obrazloženi zahtjev ili na osnovu informacija policije, poreskih i carinskih organa, Agencije za nacionalnu bezbjednost, Agencije za sprečavanje korupcije, državnog tužilaštva ili suda.
Takve aktivnosti odnosile bi se na slučajeve u kojima postoje razlozi za sumnju ili osnovi sumnje na pranje novca, povezana predikatna krivična djela, finansiranje terorizma ili porijeklo imovine iz kriminalne djelatnosti, kao i kada su finansijske informacije potrebne za sprečavanje, otkrivanje, istragu ili krivično gonjenje teških krivičnih djela.
Organi koji dobiju podatke od Finansijsko-obavještajne jedinice morali bi ih koristiti isključivo za svrhu navedenu u zahtjevu. Za njihovo korišćenje u drugu namjenu bila bi potrebna prethodna saglasnost te jedinice.
Predviđeno je i prikupljanje i objedinjavanje statističkih podataka o pristupu registrima računa i sefova i razmjeni informacija povezanih sa teškim krivičnim djelima.
Statistika bi, između ostalog, obuhvatala broj pretraga registara, broj zahtjeva nadležnih organa, broj predmeta u kojima su korišćene finansijske informacije i analize, broj krivično gonjenih i osuđenih lica u tim predmetima, prosječno vrijeme odgovora na zahtjeve, kao i dostupne podatke o kadrovskim i IT kapacitetima.
Finansijsko-obavještajna jedinica bi te podatke objavljivala u svom izvještaju i jednom godišnje dostavljala Evropskoj komisiji.
Predlog predviđa i mogućnost da Finansijsko-obavještajna jedinica u izuzetnim i hitnim slučajevima bez odlaganja razmjenjuje sa stranom finansijsko-obavještajnom jedinicom finansijske informacije i analize koje mogu biti značajne za postupanje u vezi sa terorizmom ili organizovanim kriminalom povezanim sa terorizmom.
Takođe, policijska jedinica nadležna za Nacionalnu kancelariju za povraćaj imovine mogla bi, preko nacionalne jedinice za saradnju sa Europolom, da odgovori na opravdani zahtjev Europola za podatke iz registara računa i sefova, u pojedinačnom slučaju i u okviru nadležnosti te evropske agencije.
Za uspostavljanje tehničkih i organizacionih uslova predviđeni su rokovi od 12 mjeseci. U tom periodu CBCG i nadležni organ za naplatu poreza trebalo bi da obezbijede elektronsko povezivanje registara računa i sefova sa Registrom stvarnih vlasnika.
CBCG i Policija imali bi isti rok za uspostavljanje uslova za elektronski pristup, pretraživanje i evidentiranje pristupa podacima.
Više novih odredbi, uključujući one koje se odnose na registre računa i sefova, direktan pristup policije, statističke podatke i evidenciju zahtjeva za informacije, primjenjivalo bi se od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Sam zakon bi, prema Predlogu, stupio na snagu osmog dana od objavljivanja u Službenom listu Crne Gore.
Izvor: CdM
Foto: Depositphotos